Ο Μίκης Θεοδωράκης και οι φίλοι του στην Κρήτη

Αρχή Ημερολόγιο Τα νέα του 2006 ΓΙΑ ENA ΑΝΟΙΚΤΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ» ΣΤΟΥΣ ΑΓ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ ΧΑΝΙΩΝ

ΓΙΑ ENA ΑΝΟΙΚΤΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ» ΣΤΟΥΣ ΑΓ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ ΧΑΝΙΩΝ

E-mail Εκτύπωση
Share

ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΧΑΝΙΩΝ

ΑΛΣΟΣ «ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ»

ΑΝΟΙΚΤΟ ΘΕΑΤΡΟ «ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ»

Από την έκθεση Μάνου Περάκη

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ

Η περιοχή των Αγίων Αποστόλων Χανίων βρίσκεται σε απόσταση τριών περίπου χιλιομέτρων δυτικά του αστικού ιστού της πόλης των Χανίων και έχει πάρει το τοπωνύμιο της από τον ομώνυμο μεταβυζαντινό ναΐσκο. Διοικητικά ανήκει σήμερα στο Δήμο Νέας Κυδωνίας. Η περιοχή εκτείνεται παραθαλάσσια, σε συνολική έκταση 584 στρεμμάτων, και είναι μεγάλου φυσικού κάλλους καθώς η ακτογραμμή διαμορφώνει τρεις επάλληλους γραφικούς ορμίσκους και χερσονήσους. Στους προσωρινούς δασικούς χάρτες της Διεύθυνσης Δασών Χανίων μάλιστα φαίνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης των Αγίων Αποστόλων χαρακτηρίζεται ως δασική έκταση.

Η περιοχή παραμένει σήμερα αναξιοποίητη, έχει όμως σε γενικές γραμμές προφυλαχθεί από τη σύγχρονη οικοδομική δραστηριότητα. Με την εξαίρεση του ναΐσκου και τριών ερειπωμένων κτισμάτων ενός παλαιού στρατώνα, τα μόνα ορατά σημεία σύγχρονης δόμησης αποτελούν ένα γήπεδο ποδοσφαίρου και κάποια αυθαίρετα κτίσματα (καντίνες, ταβέρνες).

Η περιοχή παραχωρήθηκε το 1965 με αναγκαστική απαλλοτρίωση στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού, προκειμένου να αξιοποιηθεί τουριστικά (Υ.Α.2182/5443/27-7-1965 - ΦΕΚ 124Δ/1965). Το 1998, με το νόμο 2636, οι δικαιοδοσίες του Ε.Ο.Τ. που αφορούσαν στην περιοχή των Αγίων Αποστόλων περιήλθαν στην Εταιρεία Τουριστικών Ακινήτων Α.Ε., η οποία, το 2000, παρουσίασε ένα επιχειρηματικό σχέδιο τουριστικής αξιοποίησης της περιοχής που προέβλεπε την ανάπτυξη ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων στο χώρο και σε έκταση 457 στρεμμάτων. Η πρόταση αυτή όμως συνάντησε τη σφοδρή αντίδραση των τοπικών φορέων αυτοδιοίκησης αλλά και των κατοίκων της περιοχής. Η θέση που διαμορφώθηκε από την πλειοψηφία της τοπικής κοινωνίας ήταν ο χώρος να χαρακτηριστεί ως αστικό πράσινο.

Τελικά, το 2003, σύμφωνα με το Νόμο 3105, η τουριστική εκμετάλλευση της περιοχής των Αγίων Αποστόλων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως οικονομικά ασύμφορη εξαιτίας περιβαλλοντολογικών, πολεοδομικών ή άλλου είδους περιορισμών. Σύμφωνα με το άρθρο 39 του Νόμου οικονομικά ασύμφορα περιουσιακά στοιχεία της Ε.Τ.Α. Α.Ε. μπορούν να παραχωρούνται κατά διοίκηση και διαχείριση για την εξυπηρέτηση κοινωφελών σκοπών σε Ο.Τ.Α., Ν.Π.Δ.Δ. ή Ν.Π.Ι.Δ. του δημοσίου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Επί τη βάσει της παραπάνω διάταξης ο Νομάρχης Χανίων με έγγραφό του προς τον Υπουργό ανάπτυξης και την Ε.Τ.Α. Α.Ε. (α.π. 18398/17-11-2003) και το Νομαρχιακό Συμβούλιο με την αρ. 94/17-12-2003 Απόφασή του ζήτησαν την εξαίρεση της περιοχής των Αγίων Αποστόλων από τα περιουσιακά στοιχεία της ΕΤΑ Α.Ε. και την παραχώρηση συνολικά της έκτασης από κοινού στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων, στο Δήμο Χανίων και στο Δήμο Νέας Κυδωνίας.

Σήμερα είναι γενικά παραδεκτό ότι δεν είναι δυνατόν στο χώρο να αναπτυχθούν τουριστικές εγκαταστάσεις. Αφενός, σύμφωνα με τη δασική νομοθεσία (Νόμος 998/1979, αρθ.60) εντός των δασών ή δασικών εκτάσεων είναι επιτρεπτές μόνο εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως θέατρα, πολιτιστικά κέντρα κ.τ.λ. Κατά κύριο λόγο όμως επειδή το 2005 το Υπουργείο Πολιτισμού με την αριθμό ΥΠΠΟ/ΓΑΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/66776/3382/1-9-2005 απόφασή του κήρυξε την περιοχή των Αγίων Αποστόλων ως αρχαιολογικό χώρο. Στην περιοχή του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου, έκτασης περί τα 450 στρέμματα, περιλαμβάνονται και οι τρεις χερσόνησοι από τη δυτική παραλία των Αγίων Αποστόλων μέχρι και την παραλία της Χρυσής Ακτής. «Η οριοθετούμενη περιοχή πέραν των άλλων χαρακτηριστικών που συγκεντρώνει (ιδιαίτερο φυσικό κάλλος, ιδιαίτερο γεωλογικό ενδιαφέρον, νεώτερες ιστορικές μνήμες), έχει αποδώσει σημαντικές αρχαιότητες. Συγκεκριμένα έχουν εντοπιστεί ίχνη μινωικής εγκατάστασης, αρχαιολογικά στρώματα ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου , κατάλοιπα παλαιοχριστιανικής Βασιλικής, ο ναΐσκος των Αγίων Αποστόλων, καθώς και αρχαία λατομεία». Επιπροσθέτως, το Υπουργείο Πολιτισμού με την αριθμό ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/42791/2578 π.ε./31-1-2002 απόφασή του, έχει χαρακτηρίσει αρχαιολογικό και το θαλάσσιο χώρο από τον όρμο του κάτω Γαλατά ως και τον πρώτο όρμο των Αγίων Αποστόλων. Από τον αρχαιολογικό χαρακτηρισμό εξαιρούνται δύο τμήματα της έκτασης. Το ένα βρίσκεται στο κέντρο και νότια (στο χώρο του γηπέδου και ανατολικά) και το δεύτερο στο άκρο ανατολικά στην Χρυσή ακτή.

Μίκης ΘεοδωράκηςΕπί τη βάσει των παραπάνω δεσμεύσεων χρήσης του χώρου, προτείνεται σήμερα από τη Νομαρχία Χανίων, η περιοχή των Αγίων Αποστόλων να γίνει άλσος πολιτισμού. Εφόσον δε, οι 'Αγιοι Απόστολοι βρίσκονται στο Δήμο Νέας Κυδωνίας πλησίον του τόπου καταγωγής και του πατρικού του Μίκη Θεοδωράκη προτείνεται να ονομαστεί άλσος «Μίκης Θεοδωράκης». Προτείνεται επίσης η χωροθέτηση ενός σύγχρονου υπαίθριου θεάτρου στις νοτιοδυτικές παρυφές της περιοχής των Αγίων Αποστόλων. Το υπαίθριο θέατρο θα δώσει τη δυνατότητα στους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς να οργανώσουν και να φιλοξενήσουν θεατρικές παραστάσεις, μουσικές εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα υψηλών προδιαγραφών μέσα στα πλαίσια ενός ετήσιου φεστιβάλ προς τιμή του μεγάλου Κρητικού συνθέτη. Δημιουργείται κατ' αυτόν τον τρόπο ένας σύγχρονος χώρος κι ένας θεσμός αφιερωμένος στην συνολική προσφορά του.

Η συγκεκριμένη πρόταση βρίσκει την αμέριστη υποστήριξη των τοπικών αρχών και των πολιτιστικών οργανώσεων της περιοχής στα πλαίσια των συνεχών προσπαθειών τους για τη δημιουργία ενός ενεργού πυρήνα πολιτισμού στην ευρύτερη περιοχή για πολιτιστικές εκδηλώσεις υπερτοπικής σημασίας. Η κατασκευή και η επιτυχής διαχείριση του θα αναβαθμίσει και θα αναδείξει το χώρο, που σήμερα είναι παραμελημένος, και θα προσφέρει ένα ζωντανό πυρήνα πολιτισμού για την ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει έτσι κι αλλιώς σοβαρή ανάγκη για μια τέτοια υποδομή στην ευρύτερη περιοχή των Χανίων, αφού το θέατρο της Ανατολικής τάφρου στην πόλη των Χανίων δεν επαρκεί πλέον να ικανοποιήσει τις πολιτιστικές ανάγκες όλης της περιοχής και η πόλη δεν διαθέτει άλλους ελεύθερους χώρους που θα μπορούσαν να διατεθούν για μια τέτοια χρήση.

Το ίδιο το θέατρο θα αναδειχθεί σε ένα τοπόσημο, θα αναβαθμίσει την περιοχή, θα αναδείξει τον αρχαιολογικό περιβάλλοντα χώρο, ενώ η επιτυχής διαχείριση και λειτουργία του θα προσφέρει έναν ζωντανό πυρήνα πολιτισμού και οικονομικών ευκαιριών, προσφέροντας πολλές ευκαιρίες απασχόλησης στους κατοίκους και αποτελώντας πόλο έλξης επισκεπτών.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Το αντικείμενο της αρχιτεκτονικής πρότασης αποτελείται από δύο ενότητες: το σχεδιασμό του υπαιθρίου θεάτρου «Μίκης Θεοδωράκης» και την αποκατάσταση και επανάχρηση των ερειπωμένων κτισμάτων του παλαιού στρατώνα, προκειμένου να υποδεχθούν τις χρήσεις του Ιδρύματος «Μίκης Θεοδωράκης».

Μίκης ΘεοδωράκηςΤο θέατρο χωροθετείται , στο νότιο κεντρικό άκρο της περιοχής και σε χώρο που εξαιρείται από τον αρχαιολογικό χαρακτηρισμό, ανατολικά του υπάρχοντος γηπέδου. Έχοντας ως οδηγό τις φυσικές κλίσεις του εδάφους, το ανάγλυφο της περιοχής, την ορατότητα και τις φυσικές συνθήκες (άνεμος, ηλιασμός, μικροκλίμα), το θέατρο χωροθετείται στο πρανές χαμηλού λοφίσκου, με σωστή εκμετάλλευση της φυσικής κλίσης, ώστε να επιτευχθεί η αρμονική ένταξη της όλης κατασκευής στο φυσικό περιβάλλον. Όλες οι επεμβάσεις και οι κατασκευές που προτείνονται διακρίνονται, ως προς το σχεδιασμό και τα υλικά κατασκευής τους, για την ηπιότητά τους και εκτελούνται με σεβασμό, λόγω της γειτνιάσεως με τον αρχαιολογικό χώρο και του φυσικού κάλλους της περιοχής, και θα εκτελεσθούν σύμφωνα με τις συστάσεις και υποδείξεις της Αρχαιολογικής και της Δασικής Υπηρεσίας.

Ο συνδυασμός της λειτουργίας του θεάτρου σε συνάρτηση με τις πολλαπλές δραστηριότητες των παρακείμενων παλαιών κτιρίων θα προσφέρει κίνητρα για την ανάδειξη του παρακείμενου αρχαιολογικού χώρου σε πολιτιστικό διαχρονικό αρχαιολογικό πάρκο. Επιπλέον, θα προσφέρει έναν σύγχρονο και τεχνικά άρτιο χώρο για τη φιλοξενία και των πλέον φιλόδοξων παραστάσεων και πολιτιστικών εκδηλώσεων. Δημιουργείται έτσι ένα πολλαπλό σύμπλεγμα λειτουργιών και χρήσεων.

Γενικές Αρχές Σχεδιασμού του Θεάτρου

Ο σχεδιασμός του υπαιθρίου θεάτρου, χωτητικότητας 1500 θέσεων, εμπνέεται από τη μορφή του κοίλου, το οποίο προσανατολίζεται βορειοδυτικά, προσφέροντας άμεση θέα προς τους ορμίσκους και το ηλιοβασίλεμα.. Ακολουθώντας τα κλασικά πρότυπα, το κοίλο λαξεύεται στο πρανές του λοφίσκου. Η όλη σύνθεση επικεντρώνεται σε ένα λιτό και απέριττο σχεδιασμό ώστε να επιτευχθεί η καθαρότητα και η ευανάγνωστη εικόνα της σύνθεσης.

Η ορχήστρα έχει τη δυνατότητα να προεκταθεί προς τα βορειοδυτικά, διαμορφώνοντας έτσι μεγαλύτερο ωφέλιμο χώρο σκηνής για τη φιλοξενία παραστάσεων με μεγαλύτερες σκηνικές απαιτήσεις. Το νέο θέατρο θα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις πολλαπλών εκδηλώσεων και παραστάσεων.

Αναπόσπαστο τμήμα της μελέτης αποτελεί η προστασία του περιβάλλοντος χώρου με έμφαση στην ανάδειξη του φυσικού τοπίου και την αρμονική σύζευξη του θεάτρου με το φυσικό περιβάλλον.

Η πλήρης ένταξή του θεάτρου στο περιβάλλον και η καθαρότητα του σχεδιασμού επιτείνεται από την αυστηρή επιλογή οικοδομικών υλικών και την επένδυση του κοίλου από τοπικό φυσικό λίθο που θα έχει αισθητική ποιότητα και θα πληροί τις επιθυμητές προδιαγραφές αντοχής στο χρόνο, στους ρύπους, την παρατεταμένη χρήση και την έκθεσή τους στις διαβρωτικές κλιματολογικές συνθήκες και θερμοκρασιακές μεταβολές. Θα εξασφαλίζει επίσης τις απαραίτητες αντανακλάσεις για την άψογη ακουστική συμπεριφορά του θεάτρου καθώς πρέπει να λειτουργεί ως ηχητικός ανακλαστήρας για την άρτια παραγωγή μουσικών και θεατρικών εκδηλώσεων. Η ακουστική σε κάθε περίπτωση θα εξεταστεί από ειδικούς ακουστικούς επιστήμονες και θα εξασφαλιστούν οι αναγκαίες ακουστικές διατάξεις.

Το θέατρο θα είναι πλήρως εξοπλισμένο ώστε να παρέχει την υποδομή για την φορητή εγκατάσταση όλων των απαραίτητων μικροφωνικών εγκαταστάσεων και λοιπού εξοπλισμού ήχου, εικόνας, μαγνητοσκόπησης, ηχογράφησης και αναμετάδοσης συναυλιών και παραστάσεων. Θα προβλεφθούν καμαρίνια για τους συντελεστές των παραστάσεων, ειδικοί χώροι για τους τεχνικούς, χώροι υγιεινής για το κοινό, χώροι αποθήκευσης σκηνικών και μουσικών οργάνων. Οι χώροι αυτοί θα βρίσκονται κάτω από το κοίλο, είτε σε κοντινή απόσταση από το θέατρο, διακριτικοί και πάντοτε ενταγμένοι αρμονικά στο φυσικό τοπίο χωρίς να ενοχλούν τη συνολική αισθητική του χώρου. Θα έχουν δε τη δυνατότητα πολλαπλών χρήσεων για την αξιοποίησή τους από πολιτιστικούς συλλόγους ή τοπικές οργανώσεις κατά τις εποχές όταν το θέατρο δεν χρησιμοποιείται για συναυλίες και παραστάσεις.

Το Θέατρο είναι προσβάσιμο από τοπικές οδούς. Η είσοδος των θεατών στον θεατρικό χώρο γίνεται από το επίπεδο της ορχήστρας, ακολουθώντας αρχές γνωστές από τα αρχαία θέατρα. Θα προβλεφθούν επίσης προσβάσεις που θα διευκολύνουν την κυκλοφορία των θεατών κατά τη διάρκεια των παραστάσεων, ενώ ταυτόχρονα θα λειτουργούν ως έξοδοι διαφυγής σε περίπτωση κινδύνου. Όλες οι επικλινείς προσβάσεις και διαφυγές θα πρέπει να σχεδιαστούν με κλίση 6 μοιρών, ώστε να εξασφαλίζουν την άνετη διακίνηση αναπηρικών αμαξιδίων.

Ο χώρος περιμετρικά του θεάτρου, θα διαμορφωθεί κατάλληλα, ούτως ώστε να λειτουργήσει ως χώρος διαλειμμάτων (φουαγιέ) και εκτόνωσης κυκλοφορίας του κοινού. Ο χώρος θα φυτευτεί νότια και δυτικά του θεάτρου με χαμηλή και υψηλή βλάστηση. Αξιοποιώντας τις φυσικές κλίσεις και τα πλατώματα ο χώρος αυτός θα παίξει πρωταρχικό ρόλο στην ένταξη του θεάτρου στο περιβάλλον. Επιπλέον, η φύτευση θα λειτουργήσει τόσο ως στοιχείο ηχοπροστασίας από τις όποιες ηχητικές οχλήσεις του παρακείμενου οικισμού, όσο και ως στοιχείο προστασίας από αισθητικές οχλήσεις παρακείμενων κτισμάτων. Η ηχοπροστασία θα ενισχυθεί περαιτέρω από τεχνητές επιχώσεις δυτικά του θεάτρου που θα προκύψουν από την εναπόθεση των προϊόντων της εκσκαφής του κοίλου.

Η γειτνίαση με τον αρχαιολογικό χώρο, το φυσικό κάλλος της περιοχής, και το ανάγλυφο του εδάφους επιβάλλουν την προσεκτική και ευαίσθητη χωροθέτηση των χώρων στάθμευσης, για την αποφυγή αισθητικών οχλήσεων και αλλοίωσης του φυσικού περιβάλλοντος, σύμφωνα με τις υποδείξεις της αρχαιολογικής και της δασικής υπηρεσίας.

Γενικές Αρχές Αποκατάστασης και επανάχρησης των κτισμάτων του παλαιού στρατώνα

Τα τρία λιθόκτιστα ερειπωμένα κτίσματα του παλαιού Στρατώνα δεν είναι σκόπιμο να κατεδαφιστούν, καθώς απαγορεύεται η ανέγερση νέων κτισμάτων. Προτείνεται επομένως η αποκατάστασή τους, η στέγασή τους με κεραμοσκεπείς στέγες. Με την επανάχρησή τους, θα στεγαστούν οι πολλαπλές λειτουργίες του Ιδρύματος, του ανοικτού θεάτρου και του άλσους «Μίκης Θεοδωράκης».

Μίκης ΘεοδωράκηςΤο κτίριο Α θα στεγάσει τη διοίκηση του ιδρύματος «Μίκης Θεοδωράκης», ενώ προβλέπεται η διαμόρφωση ειδικού εκθεσιακού χώρου έκθεσης ενοτήτων του Μουσείου - Αρχείου του μεγάλου συνθέτη, που θα προβάλλει πτυχές του έργου του.

Στο κτίριο Β προβλέπεται η λειτουργία καφέ- εστιατορίου με θέα προς τη θάλασσα..

Το μεγαλύτερο από τα τρία κτίρια, το κτίριο Γ, είναι εν μέρει διώροφο και έχει εμβαδόν 465 τ.μ.. Η κάτοψη του κτιρίου είναι συμμετρική, δημιουργώντας δύο μεγάλες αίθουσες, ορθογωνίου κάτοψης στο ισόγειο, οι οποίες διατάσσονται εκατέρωθεν ενός κεντρικού τετράγωνου δωματίου εισόδου. Στο ισόγειο του κτιρίου προτείνεται η διαμόρφωση ενός ειδικού χώρου , μεταβαλλόμενης χωρητικότητας από 148 έως 173 θέσεις, που θα έχει τη δυνατότητα να υποδέχεται ένα πλήθος λειτουργιών και εκδηλώσεων, όπως η παρουσίαση μικρών μουσικών συνόλων, χώρος δοκιμών, διαλέξεων και προβολών για τη ζωή και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη. Στο δεύτερο δωμάτιο του ισογείου διαμορφώνεται φουαγιέ και εκθεσιακός χώρος περιοδικών εκθέσεων. Στον όροφο του κτιρίου προβλέπεται να στεγαστούν τα γραφεία διοίκησης και διαχείρισης των εκδηλώσεων του ανοικτού θεάτρου.

Η πρόταση για τη δημιουργία του άλσους «Μίκης Θεοδωράκης» αποτίνει ελάχιστο οφειλόμενο φόρο τιμής στην όλη στάση ζωής, το δημοκρατικό φρόνημα και τους αγώνες του συνθέτη, αποτελεί αναγνώριση της μεγάλης καλλιτεχνικής και πολιτιστικής του προσφοράς και δημιουργίας και συνδέει άρρηκτα το όνομα του συνθέτη με την Κρήτη και δη με τον τόπο καταγωγής του. Επιπροσθέτως, το όνομά του θα προσδώσει διεθνές κύρος στο χώρο και στο διεθνές ετήσιο κύκλο εκδηλώσεων που αυτός θα φιλοξενεί.

 

Διάλογοι & Διαλογισμοί

Ομιλίες & Κείμενα

Διεθνές Συνέδριο

"εκ βαθέων"

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ